Sprawy mniejszości w eterze

Audycje zajmujące się sprawami obcokrajowców żyjących w Polsce nie są niczym nowym. Jednym z najbardziej znanych programów poświęconych tej tematyce był prowadzony przez Monikę Richardson talk-show Europa da się lubić. Emitowano go w latach 2003-2008 na antenie TVP2.

Programy dotyczące mniejszości narodowych i skierowane do nich ukazywały się jeszcze wcześniej – głównie w terenowych oddziałach TVP i Polskiego Radia.

Początki
Jedną z pierwszych audycji telewizyjnych dotyczących mniejszości narodowych i etnicznych zamieszkujących Polskę był program Sami o sobie, emitowany w latach 1997-2003 na antenie TVP3 Białystok. Składał się z segmentów w językach białoruskim, rosyjskim, ukraińskim, litewskim oraz przygotowywanych po polsku felietonów na temat Romów, Tatarów, Niemców oraz Polonii mieszkającej za wschodnią granicą. W skali lokalnej cieszył się znaczną oglądalnością, która jednak była różna dla poszczególnych części językowych. Najbardziej popularne były program ukraiński i białoruski.

Medialna schizma wschodnia
W 2003 r. podjęto decyzję o podzieleniu magazynu Sami o sobie na sześć odrębnych audycji przeznaczonych dla przedstawicieli poszczególnych mniejszości, ponieważ zdaniem dyrektora Ośrodka Telewizyjnego w Białymstoku Jacka Popiołka przestał on stanowić spójną całość. Odtąd nadawane są niezależnie od siebie. Magazyny o Romach i Tatarach są prowadzone w języku polskim, a pozostałe w językach poszczególnych mniejszości. Ta różnica może wynikać z faktu, że u Tatarów i Romów w dużej mierze zanikła znajomość ich ojczystych języków.

Polsko-ukraińska wizja
Problematyką Ukraińców zajmuje się także TVP Olsztyn. Dwa razy w miesiącu emitowany jest magazyn Ukraińskie wieści. Co ciekawe, tej mniejszości narodowej dotyczy jedyny obecnie tego typu program nadawany na skalę ogólnopolską – Telenowyny w TVP Info. Można go obejrzeć w ostatnią sobotę każdego miesiąca w języku ukraińskim z polskimi napisami. Jego nietypowość przejawia się nie tylko w zasięgu emisji, lecz także w poruszanej tematyce. Omawiane są bowiem nie tylko bieżące wydarzenia wśród naszych wschodnich sąsiadów, lecz także sprawy wspólne dla Polaków i Ukraińców – w tym relacje między ich ojczyznami. Telenowyny stanowią nie tylko serwis informacyjny i metodę promocji kultury ukraińskiej, lecz także źródło wiedzy o nierzadko trudnych epizodach z historii, takich jak akcja „Wisła” czy ludobójstwo na Wołyniu.

Inni też warci uwagi
Nie mniej uwagi w telewizji jest poświęcane innym mniejszościom. Oddziały terenowe TVP w Katowicach i Opolu co tydzień nadają niemieckojęzyczny magazyn Schlesien Journal, poświęcony problematyce mniejszości niemieckiej żyjącej w okolicach tych miast. Jest emitowany z napisami w języku polskim. Z kolei TVP Gdańsk transmituje dwa magazyny dotyczące Kaszubów – Rodno zemia w języku kaszubskim i dwujęzyczny Tede jo. Są jednak nadawane z różną częstotliwością – ten pierwszy co tydzień, a drugi dwa razy w miesiącu. O pozostałych mniejszościach narodowych i etnicznych traktują audycje, które niegdyś tworzyły serię Sami o sobie na antenie TVP Białystok.

Na radiowych falach
Audycje skierowane do mniejszości są emitowane także w części regionalnych rozgłośni Polskiego Radia. W Białymstoku odczuwalna jest przewaga programów prowadzonych w języku białoruskim, do których należą dwa magazyny religijne – Duchowe spotkania i Przed wejściem do cerkwi, koncert życzeń Pażadalnaja pieśnia oraz dziennik Pod znakom Pahoni. Na antenie białostockiej rozgłośni ukazują się także cotygodniowy magazyn Na pograniczu, poświęcony ogółowi mniejszości narodowych i etnicznych zamieszkujących Podlasie, oraz Litewski magazyn i Dumka ukraińska, prowadzone w językach odpowiednich dla tych grup.

Głosy o Ukrainie i nie tylko
Wiele innych lokalnych rozgłośni nadaje audycje skierowane do Ukraińców. W Rzeszowie ukazują się dwa programy poświęcone tej mniejszości – Skrynia i Wiadomości dla Ukraińców. Lokalne stacje w Olsztynie i Koszalinie także przygotowują ukraińskie serwisy informacyjne – odpowiednio Ukraina-Miłki i Magazyn ukraiński. Z kolei w innych miastach nadawane są audycje częściowo dotyczące Ukraińców, na równi z przedstawicielami innych mniejszości. Krakowski magazyn Kermesz zajmuje się problematyką ukraińską i łemkowską, podobnie jak wrocławski Sami swoi. Z kolei w nadawanym w Opolu Śląskim tyglu występują wzmianki o kulturach kresowian.

Aktualności wielu kultur
Istotną część tej ostatniej audycji stanowi niemieckojęzyczny Kulturviertel, będący jednym z wielu programów w różnych rozgłośniach poświęconych Niemcom. Także w Opolu nadawany jest dziennik Schlesien Aktuell. Z kolei w Katowicach i Olsztynie przygotowywane są odpowiednio Magazyn mniejszości niemieckiej i Präsent oraz Allensteiner Welle. W nielicznych miastach – Gdańsku i Koszalinie – istnieje kilka audycji dotyczących Kaszubów. Rozgłośnia w Gdańsku przygotowuje cotygodniowy Niedzielny Magazyn Kaszubski i nadawaną dwa razy dziennie Klekę. Koszaliński oddział Polskiego Radia zaś emituje kaszubski serwis informacyjny oraz lekcje języka kaszubskiego. W tej samej rozgłośni ukazuje się magazyn poświęcony sprawom społeczności romskiej. W Śląskim tyglu także jest mowa o problemach Romów.

Audycje skierowane do przedstawicieli mniejszości narodowych i etnicznych w Polsce oraz popularyzujące ich kulturę stanowią ważną część rodzimych mediów publicznych, choć ich zasięg w zdecydowanej większości przypadków zamyka się na obszarze działania danego oddziału radia lub telewizji. Jest to podyktowane głównie udziałem poszczególnych mniejszości wśród mieszkańców danego obszaru. Nadawane jedynie na skalę lokalną audycje powinny być ogólnodostępne w skali kraju, by naprawdę przyczynić się do zwiększania świadomości na temat problemów i kultur mniejszości oraz ich udziału w polskim społeczeństwie.


Dodaj komentarz