Ku jedności chrześcijan

Na świecie istnieje wiele religii, pośród których są takie, o których większość z nas nawet nie słyszała. Do głównych wyznań należą: hinduizm, chrześcijaństwo, judaizm i islam. W dzisiejszym świecie różne kultury i wyznania współistnieją obok siebie, dlatego dialog międzykulturowy i międzywyznaniowy jest szczególnie ważny. W dialogu międzyreligijnym chodzi o wzajemne poznanie, przełamywanie barier i zrozumienie wyznawców różnych religii.

Chrześcijaństwo od początku swojego istnienie było dość zróżnicowane. Na przestrzeni wieków doszło do podziałów na liczne nurty i grupy wyznaniowe, które różnią się zwyczajami, doktryną czy też strukturami organizacyjnymi. Wyróżniamy trzy główne odłamy: katolicyzm, chrześcijaństwo wschodnie, czyli prawosławie oraz protestantyzm. Między nimi są różnice, ale jeśli chodzi o doktrynę chrześcijańską, to pozostaje ona niezmienna w trzech punktach. Należą do nich: wiara w istnienie Boga w Trzech Osobach, wiara w Syna Bożego Jezusa Chrystusa jako Zbawiciela oraz uznanie Pisma Świętego za źródło Objawienia. Od połowy XIX wieku istnieje w obrębie chrześcijaństwa ruch dążący do zjednoczenia wyznań chrześcijańskich.

Ekumenizm – co to oznacza?
Według encyklopedii PWN jest to „ruch w chrześcijaństwie dążący do przywrócenia jedności chrześcijan”. Na stronie Polskiej Rady Ekumenicznej czytamy, że „Ekumenizm to działalność na rzecz pojednania chrześcijan. Ekumenizm to dialog różnych wyznań oraz próba wzajemnego zrozumienia. Ekumenizm to postawa pełna tolerancji i szacunku wobec bliźnich oraz ich tradycji religijnych”.

Słowo „ekumenizm” pochodzi od greckiego słowa oikumene, które oznacza zamieszkaną ziemię. Ruch narodził się w XIX wieku, początkowe inicjatywy zostały zainicjowane w środowisku protestanckim i prawosławnym. Pierwszymi przedstawicielami byli teologowie protestanccy, Nathan Söderblom oraz John Mott, którzy głosili działanie na rzecz odnowy chrześcijaństwa i jedności. W 1948 roku powstała Światowa Rada Kościołów, która skupia Kościoły tradycji protestanckiej, anglikańskiej, prawosławnej oraz starokatolickiej. Podstawą Kościołów zrzeszonych z tą organizacją jest uznanie bóstwa i zbawczej roli Jezusa. Obecnie za dialog ekumeniczny w Kościele katolickim odpowiedzialna jest Papieska Rada do spraw Popierania Jedności Chrześcijan. Największą i najbardziej wpływową reprezentację ruchu ekumenicznego stanowi Światowa Rada Kościołów.

Działacze i ideolodzy
Brat Roger to założyciel międzynarodowej wspólnoty ekumenicznej – Wspólnoty Taizé. Należący do niej bracia zobowiązują się dzielić ze sobą dobra materialne i duchowe, a także zachowywać celibat. Utrzymują się z własnej pracy, nigdy nie przyjmują prezentów ani darów. Co tydzień w Taizé organizowane są spotkania modlitewno-refleksyjne, w których biorą udział młodzi ludzie z całego świata. Brat Roger przyczynił się do propagowania idei ekumenizmu, zwłaszcza wśród młodych. Twierdził, iż Jezus nie przyszedł po to, aby założyć kolejną religię, lecz by objawić miłość Boga i pojednać ludzi.

Na polu ekumenicznym działał również Jan Paweł II. Widać to w gestach, które czynił, odwiedzając różne zakątki świata, jak modlitwa pod Ścianą Płaczu w Izraelu czy stała praca na rzecz dialogu między religiami. W 2001 roku w Syrii papież złożył pierwszą w dziejach wizytę w świątyni muzułmańskiej. Towarzyszył mu najwyższy duchowny muzułmański Syrii –Wielki Mufti Ahmad Kiftaro. Był to kolejny historyczny krok w jego misji dialogu międzyreligijnego.

Ojciec Święty ekumenizmowi poświęcił wydaną w 1995 roku papieską encyklikę Ut unum sint (Abyśmy byli jedno). Jan Paweł II omawia w niej zagadnienia dialogu katolicyzmu z prawosławiem i różnymi odłamami protestanckimi. Papież zwracał uwagę, że gdy chrześcijanie modlą się razem, wówczas cel, jakim jest zjednoczenie, wydaje się bliższy. Międzynarodowy Dzień Modlitwy o Pokój to ekumeniczne święto obchodzone corocznie, od 2004 roku, 21 września. Zapoczątkował je Jan Paweł II, który w 1986 roku w Asyżu po raz pierwszy spotkał się z przedstawicielami kilkunastu wyznań na wspólnej modlitwie o pokój. Hasłem przewodnim spotkania było „Być razem, aby się modlić”. To tylko mała synteza najważniejszych działań papieża, których dokonywał na rzecz ruchu ekumenicznego. Okres jego przewodnictwa w Kościele przez wielu zwany jest „ekumenicznym pontyfikatem”.

Trzeba tutaj wspomnieć, iż w Kościele katolickim można również usłyszeć głosy krytykujące duże zaangażowanie w sprawy ekumeniczne. Niektóre grupy tradycjonalistów katolickich, jak np. Bractwo Kapłańskie Świętego Piusa X, odnoszą się z dystansem do ekumenizmu. Istnieją trzy główne przyczyny krytyki. Pierwsza zakłada, że Kościół katolicki jest jedynym założonym przez Chrystusa, a to pociąga za sobą uznanie, iż wszystkie inne Kościoły chrześcijańskie są fałszywe. Niektórzy twierdzą, że zaangażowanie Kościoła w ruchu ekumenicznym prowadzi do zmian doktrynalnych, gdzie Kościół nie miałby już zdolności do przyciągania wiernych – to drugi powód do krytyki. Trzecią przyczyną jest upatrywanie się środowisk tradycjonalistycznych źródła osłabienia, a wręcz zniszczenia tradycji katolickiej, zwłaszcza liturgicznej.

Działania jednoczące
Głównym narzędziem ekumenizmu jest dialog i wspólna modlitwa, która przyspiesza zjednoczenie chrześcijaństwa. W tym celu organizowane są nabożeństwa ekumeniczne. Nie istnieje określony program takich spotkań modlitewnych, zazwyczaj obejmuje on: czytanie Pisma Świętego, homilię lub rozważanie oparte na przeczytanym fragmencie biblijnym, wspólne odmówienie „Ojcze nasz” – ze względu na uniwersalny charakter modlitwy dla wszystkich wyznań o pochodzeniu chrześcijańskim, przepraszanie Boga za grzechy popełnione przeciwko jedności Kościoła, czasami także modlitwę wstawienniczą, a na zakończenie wspólne błogosławieństwo udzielone przez duchownych różnych wyznań. Nabożeństwa organizuje się najczęściej w Tygodniu Modlitw o Jedność Chrześcijan – który zawsze odbywa się od 18 do 25 stycznia, w okresie Objawienia Pańskiego lub w czasie wydarzeń istotnych dla ruchu ekumenicznego. Według chrześcijan Objawienie Pańskie ma swoją symbolikę – jest pokłonem zarówno części świata pogan, jak i ludzi z różnych warstw społecznych i narodowych. Chrystus przychodzi do całego świata i objawia się wszystkim narodom niezależnie od podziałów.

Dialog opiera się na spotkaniach przedstawicieli i teologów poszczególnych Kościołów i wymianie poglądów, a także koncepcji współpracy. Obejmuje dyskusje na tematy doktrynalne oraz rozważania nad ich spornymi kwestiami. Ponadto służy do ustalenia wspólnych podstawowych prawd wiary. Swoim zasięgiem współpraca może obejmować lokalne, regionalne, krajowe lub światowe chrześcijańskie wspólnoty religijne. Dla przykładu istnieje dialog katolicko-prawosławny i katolicko-orientalny. Rozmowy zostały zapoczątkowane po Soborze Watykańskim II.

Po co ten dialog?
W ruchu ekumenicznym najważniejsze są trzy zasady: prymat Pisma Świętego w teologii i życiu Kościoła, pełne uznanie wolności człowieka wobec wiary i uznanie kościelnego charakteru nie-rzymskokatolickich wspólnot chrześcijańskich. Mniej, ale nadal ważna jest zasada lojalności wobec Kościoła, biblijności, dążenia do powszechnej odnowy. Zasady te zostały wyrażone podczas Soboru Watykańskiego II.

Pozwolę sobie przytoczyć słowa Benedykta XVI: Dążenie do przywrócenia jedności chrześcijan nie może się ograniczyć do uznania wzajemnych różnic i pokojowego współistnienia. Głównym i podstawowym celem ekumenizmu jest dążenie do jedności. Modlitwa i rozmowa mają prowadzić ku pełnej spójności pod zwierzchnictwem Rzymu.

W kwestiach dogmatycznych czy interpretacji Biblii na każdym kroku znajdują się trudności, które mogą prowadzić do sporów. Jak mówi kard. Kurt Koch, watykański „minister ds. ekumenizmu” – jedną z największych barier w ekumenizmie jest brak trwałego porozumienia w sprawie celu ruchu ekumenicznego. W dialogu trzeba przełamać bariery związane z nieufnością, przesądami oraz wszelkimi lękami. Dziś ekumenizm oceniany jest krytycznie, gdyż nie spełnia oczekiwanego celu, a relacje między Kościołami chrześcijańskimi wciąż ograniczone są trudnościami. Droga ku pełnej jedności okazała się trudna i długa.

Być może nie wszyscy wiedzą, co dokładnie oznacza słowo ekumenizm, ale coraz więcej osób zdaje się rozumieć potrzebę akceptowania odmienności wyznaniowej i narodowościowej, dialogu międzyludzkiego oraz międzywyznaniowego. Trudno przewidzieć, w jaki sposób rozwinie się ekumeniczny dialog i jak będą wyglądały relacje pomiędzy wyznawcami poszczególnych wyznań czy religii. Jednak według mnie istnienie Kościoła katolickiego bez ekumenizmu nie miałoby sensu, gdyż ekumenizm właściwie pojęty zakłada nawrócenie do Chrystusa. Musimy więc sobie uświadomić, że mimo różnicy poglądów, każdy odłam chrześcijaństwa zmierza do jednego celu.


Dodaj komentarz